ŚCIEŻKA PRZYRODNICZA

ŚCIEŻKA PRZYRODNICZA "DOLINA SAMBOROWO"

Obszar parku wyróżnia się urozmaiconą polodowcową rzeźbą terenu i bogactwem lasów (zajmują ponad 90 % powierzchni Parku). Proponujemy ścieżkę przyrodniczą w jednej z najpiękniejszych dolin TPK – Dolinie Samborowo, której nazwa została nadana na cześć księcia pomorskiego Sambora I, który w Oliwie osadził cystersów.

Na trasie ścieżki wyznaczono 10 przystanków, czas przejścia wynosi około 3 h.

OPIS ŚCIEŻKI:

Przystanek 1. - skraj łąki

W pobliżu znajduje się murawa z wieloma roślinami zielnymi, w tym – co ciekawe – również gatunkami ciepłolubnymi, np.: rogownicą polną, cieciorką pstrą i chabrem driakiewnikiem. Znajdziemy tu również interesującego sukulenta – rozchodnika wielkiego. Z kolei dno doliny zajmują półnaturalne zbiorowiska trawiaste. Występują tu liczne gatunki traw (np. wiechlina łąkowa i kupkówka pospolita) a także często mylone z nimi turzyce o trójkątnym przekroju poprzecznym łodygi. W czerwcu kwitnie masowo przytulia biała.

Na łące możemy spotkać również wiele ciekawych owadów, np.: efektownego pluskwiaka – strojnicę baldaszkówkę oraz liczne motyle – pazia królowej i różne gatunki rusałek: pokrzywnika, pawika, ceika, osetnika i admirała. Uwagę zwracają również charakterystyczne kopce ziemi, świadczące o obecności częściowo chronionego kreta europejskiego. O zmierzchu nad doliną można ujrzeć polującego na owady nietoperza – borowca wielkiego.

Przystanek 2. - początek alei dębowej

Wzdłuż drogi po prawej stronie można podziwiać cztery okazałe dęby szypułkowe, stanowiące grupowy pomnik przyrody (nr 302). W sąsiednim drzewostanie dominują buki i graby. Wiosną oraz wczesnym latem od strony lasu słychać charakterystyczne sip-sip-sip-sip-sirr. Jest to śpiew ściśle chronionej świstunki leśnej. Ptak ten zamieszkuje głównie dojrzałe drzewostany liściaste, cechujące się skąpym podszytem. Warto też zwrócić uwagę na specyficzne, szarozielone lub białawe plamy, widoczne na korze drzew. Są to porosty – m.in. rozsypek srebrzysty oraz kilka gatunków liszajca.

 Na zboczu doliny rośnie podlegająca ochronie ścisłej przylaszczka pospolita, częściowo chronione konwalia majowa i marzanka wonna, a także szereg innych roślin runa leśnego, jak: kostrzewa leśna, zawilec gajowy, niecierpek drobnokwiatowy, kuklik pospolity, zerwa kłosowa czy szczaw gajowy. Wzdłuż ścieżki z kolei znajdziemy rośliny o właściwościach leczniczych – babkę zwyczajną i lancetowatą oraz żarnowiec miotlasty.

Przystanek 3. - „Gruby Dąb”

„Gruby Dąb”, czyli dąb szypułkowy o obwodzie 5,60 m i wysokości 25 m to pomnik przyrody nr 206 A. Dno doliny pomiędzy łąką a leśną drogą zajmuje las wilgotny – tzw. grąd niski. Tak żyzne siedlisko sprzyja wielu gatunkom ptaków. Jednym z nich jest strzyżyk – mały przedstawiciel ptaków z rzędu wróblowych, charakteryzujący się, między innymi, donośnym głosem. Wśród roślin zielnych spotkamy tu: marzankę wonną, gajowca żółtego, gwiazdnicę wielkokwiatową, szczawika zajęczego, konwalijkę dwulistną oraz dzwonka brzoskwiniolistnego. Uwagę zwraca licznie występujący barwinek pospolity. W pobliżu rosną różne gatunki drzew: buk zwyczajny, dąb szypułkowy, grab zwyczajny, jesion wyniosły, lipa drobnolistna, klon zwyczajny i jawor, topola osika, olsza czarna oraz brzoza brodawkowata. Przy odchodzącej w bok drodze znajdują się charakterystyczne zagłębienia w zboczu, o średnicy kilkunastu metrów. Są to dawne wyrobiska żwirowni, gdzie możemy zobaczyć szereg gatunków ciepłolubnych.

Przystanek 4. - koniec alei dębowej

Przy rozwidleniu dróg zwraca uwagę martwy dąb szypułkowy (PP nr 199). Kończy on pomnikową aleję, na którą składa się w sumie 11 drzew w wieku od 150 do 300 lat. Część z nich została powalona przez wiatr, jednak nadal pozostają one pod ochroną prawną jako pomniki przyrody, pełniąc istotną funkcję w ekosystemie leśnym. Między innymi są one siedliskiem życia licznych mchów, porostów, grzybów oraz miejscem żerowania i rozrodu interesujących gatunków owadów. Nieopodal powalonych dębów rośnie okazały grab. Na jego korze znajdziemy kolejnego z pospolitych porostów krajowych – otwornicę gorzką – o szaro-białym zabarwieniu i charakterystycznym, gorzkim smaku (nie zaleca się próbowania, choć nie jest to gatunek trujący). Wśród roślin runa wyróżnia się jaskier rozłogowy. Kilkadziesiąt metrów dalej możemy zapoznać się z kilkoma gatunkami drzew iglastych: sosną zwyczajną, świerkiem pospolitym oraz daglezją, czyli jedlicą zieloną. Wszystkie te gatunki zostały tu wprowadzone przez człowieka, przy czym ten ostatni pochodzi aż z Ameryki Północnej.

Przystanek 5. - polanka w grupie luźno rosnących dębów

Niewielka polanka z grupą starych dębów szypułkowych. Znaleźć tu możemy interesujący gatunek górski – tojeść gajową, dąbrówkę kosmatą, przetacznika leśnego oraz kilka gatunków paproci: nerecznicę krótkoostną, samczą i szerokolistną oraz wietlicę samiczą. Na leśnej drodze rośnie sit chudy – gatunek obcy naszej florze, zawleczony tutaj przez człowieka.

Ciepłe zbocze po prawej stronie jest miejscem chętnie odwiedzanym przez zwierzęta zmiennocieplne, jakimi są jaszczurki. Na ścieżce często pojawiają się żuki: wiosenny i gnojarz. Są to przedstawiciele owadów koprofilnych – zakopują do gleby zwierzęce odchody, przygotowując w ten sposób pokarm dla swoich larw. Dzięki temu podłoże zostaje wzbogacone w związki mineralne.

 Przy odrobinie szczęścia zobaczymy innego przedstawiciela chrząszczy – kruszczycę złotawkę o pięknym, zielono lśniącym pancerzu. Na przełomie maja i czerwca z niektórych drzew dziuplastych słychać głosy nawołujących o pokarm młodych dzięciołów.

Po prawej stronie drogi znajduje się słupek oddziałowy z numerami oddziałów 121/122/129. W tym miejscu skręcamy w lewo, wybierając mniej uczęszczaną drogę. Doprowadzi nas ona do słupka oddziałowego nr 122/129/130 i jednocześnie do kolejnego przystanku na ścieżce dydaktycznej.

Przystanek 6. - przy słupku oddziałowym nr 129/130

W tym miejscu dominuje drzewostan bukowy z nasadzeniem drzew szpilkowych. Uwagę zwraca duży udział świerka, jednak znaczna część tych drzew jest osłabiona, co wynika z niewłaściwego dla nich siedliska. Ścieżkę prowadzącą do opisywanego punktu porastają obficie kępy turzyc: leśnej i rzadkowłosej oraz trawa – kostrzewa olbrzymia. Ponadto w runie występują takie gatunki, jak: skrzyp leśny, pokrzywa zwyczajna, kosmatka owłosiona, szczawik zajęczy. Tak ustronny fragment lasu stanowi dogodne schronienie dla saren i dzików.

Z punktu nr 6. kierujemy się w lewą stronę słabo widoczną ścieżką, prowadzącą na szczyt prześwietlonego wzgórza.

Przystanek 7. - głaz na szczycie wzgórza

W tym miejscu dobrze widać efekty prowadzonej w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym gospodarki leśnej. Naturalny proces odnowy lasu został przyspieszony poprzez wycięcie starego drzewostanu i nasadzenie nowego. Obecnie widnieje tu gęsty młodnik z takimi gatunkami drzew, jak: dąb bezszypułkowy, buk pospolity, brzoza brodawkowata, sosna zwyczajna, modrzew europejski oraz jarząb pospolity. Po prawej stronie rosną posadzone przed kilkudziesięciu laty świerki. Przy drodze znajdziemy kikut po złamanym starym buku. Takie pozostałości martwych drzew są doskonałym podłożem dla rozwoju drobnych bezkręgowców, roślin i grzybów. Widać to również na przykładzie kilku pniaków obficie pokrytych porostami z rodzaju chrobotek.

Schodząc ze wzniesienia napotkamy na fragmenty granitowych głazów narzutowych, które stanowią pozostałość po ostatnim zlodowaceniu Polski.

Przystanek 8. - dąb z bluszczem

Dąb ten rośnie po lewej stronie drogi, tuż obok leżącego fragmentu martwego drzewa. Jego pień obrośnięty jest dużym okazem bluszczu pospolitego. To wiecznie zielone pnącze należy do gatunków częściowo chronionych. W Lasach Oliwskich występuje dość często, ale niewiele jest okazów starszych, które osiągają rozmiary oraz dostęp do światła umożliwiający kwitnienie. Na żyznym i dość wilgotnym podłożu rozwinęło się bogate runo, w którym widać m. in. podlegającego częściowej ochronie barwinka pospolitego. Kilkadziesiąt metrów dalej znajduje się stara sosna o specyficznej, tzw. lusterkowej korze – proponowana do objęcia ochroną jako pomnik przyrody.

Podążając w kierunku kolejnego punktu, po prawej stronie mijamy ciekawy okaz buka pospolitego – jego pień rozwidla się na wysokości 3 metrów. Przy rozejściu dróg wybieramy ścieżkę prowadzącą w prawo, a następnie na wysokości dużego przewróconego korzenia (tzw. wykrotu) skręcamy w lewo. Warto zwrócić uwagę na widoczne wykopy, które są pozostałościami po działaniach wojennych.

Przystanek 9. - przy zielonym szlaku

W podszycie rosną m.in. bez czarny i bez koralowy – dwa gatunki azotolubne, których występowanie świadczy o dużej zawartości azotowych związków organicznych w glebie. Bez czarny kwitnie latem, jego kwiaty mają barwę białą, a pojawiające się później owoce – czarną. Bez koralowy kwitnący już wczesną wiosną ma kwiaty żółtawe, zaś owoce przybierają piękną koralowoczerwoną barwę. Zobaczymy tutaj również leszczynę oraz leczniczą, podlegającą ochronie częściowej kruszynę pospolitą. Pobocze ścieżki porastają gęsto zarośla jeżyn i młode drzewa z gatunku klon jawor. Od połowy lipca pojawiają się owocniki ściśle chronionych grzybów – mądziaka psiego oraz sromotnika bezwstydnego.

Przystanek 10. - podmokła łąka

Spotkamy tu takie gatunki roślin, jak: wiązówka błotna, ostrożeń warzywny i błotny, knieć błotna (popularnie nazywana kaczeńcem), kuklik zwisły, szczaw tępolistny i zwyczajny, krwawnica pospolita, podagrycznik pospolity, rdest wężownik, rzeżucha łąkowa oraz turzyca błotna. Wczesną wiosną tuż przy gruncie możemy zobaczyć liście niewielkiej śledziennicy skrętolistnej. Dno doliny zajmuje fragment zbiorowiska łęgowego z olszą czarną, topolą osiką i brzozami. Spotkamy tu również szereg roślin nie występujących w innych częściach doliny Samborowo np. porzeczkę czarną, przytulię czepną, zawilca żółtego, a nawet podlegającego ochronie ścisłej storczyka – listerę jajowatą. W pobliżu rosną okazy dwóch gatunków wierzb: iwy oraz szarej (czyli łozy) oraz płat trzciny pospolitej – największej krajowej trawy.

Więcej zdjęć ze ścieżki przyrodniczej "Dolina Samborowo" można znaleźć w galerii. Zapraszamy!!!